پرش به محتوا

۴۹ سال سفر در فضا؛ وویجر ۱ حالا یک روز نوری از زمین دور است

جهان 👁 ۸ بازدید
۴۹ سال سفر در فضا؛ وویجر ۱ حالا یک روز نوری از زمین دور است

کاوشگر ناسا به فاصله ۲۶ میلیارد کیلومتری زمین رسیده است؛ ارسال پیام به این فضاپیما و دریافت پاسخ آن اکنون حدود دو روز زمان می‌برد.

به گزارش اکوتیپ، وویجر ۱ پس از ۴۹ سال و دو ماه و ۱۱ روز سفر در فضا، به فاصله یک روز نوری از زمین رسیده است؛ نقطه‌ای که تاکنون هیچ ساخته دست بشر به آن نرسیده بود. این کاوشگر اکنون حدود ۲۶ میلیارد کیلومتر از زمین فاصله دارد و یک پیام رادیویی برای رسیدن به آن به حدود ۲۴ ساعت زمان نیاز دارد.

رسیدن به این فاصله به این معناست که ارتباط رفت‌وبرگشتی با وویجر ۱ دیگر شبیه مکالمه‌ای معمولی نیست. اگر پیامی برای این فضاپیما ارسال شود، حدود یک روز طول می‌کشد تا به مقصد برسد و برای دریافت پاسخ نیز باید یک روز دیگر منتظر ماند. به این ترتیب، یک پرسش و پاسخ ساده با کاوشگر ناسا تقریباً دو روز زمان می‌برد.

یک روز نوری یعنی ۲۶ میلیارد کیلومتر فاصله از زمین

روز نوری واحدی برای اندازه‌گیری فاصله است و به مسافتی گفته می‌شود که نور در مدت ۲۴ ساعت طی می‌کند. وویجر ۱ اکنون تقریباً ۱۶ میلیارد مایل، معادل حدود ۲۶ میلیارد کیلومتر، از زمین دور شده است؛ فاصله‌ای که نشان می‌دهد حتی نزدیک‌ترین مقصدهای میان‌ستاره‌ای نیز تا چه اندازه از دسترس فناوری فعلی بشر فاصله دارند.

بر اساس محاسبات پیشرفته ناسا که در گزارش تایمز آو ایندیا بازتاب یافته، وویجر ۱ روز چهارشنبه در ساعت ۳:۴۶ بعدازظهر به وقت هند از مرز یک روز نوری عبور کرده است. اینفوبائه نیز رسیدن فضاپیما به این نقطه را در چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۶ گزارش کرده است. هر دو گزارش از ثبت این رکورد در روز چهارشنبه خبر می‌دهند.

تیفانی کاتاریا از ناسا این دستاورد را تصویری روشن از وسعت فضا توصیف کرده است. او در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه توضیح داد که انسان رؤیای سفر به منظومه‌های ستاره‌ای دیگر را در سر دارد، اما وویجر ۱ برای رسیدن به فاصله‌ای معادل تنها یک روز نوری، نزدیک به نیم قرن زمان صرف کرده است؛ آن هم در حالی که این فضاپیما هنوز در مقایسه با بسیاری از منظومه‌های فراخورشیدی که دست‌کم چند سال نوری فاصله دارند، در همسایگی کیهانی ما قرار می‌گیرد.

کاتاریا همچنین گفت رسیدن به لبه منظومه شمسی پس از چنین سفر طولانی، نشان می‌دهد فاصله میان ستاره‌ها چقدر عظیم است. به گفته او، آنچه انسان‌ها از سفر به منظومه‌های ستاره‌ای دیگر تصور می‌کنند، با محدودیت‌های فاصله‌ای بسیار بزرگی روبه‌رو است.

وویجر ۱ با سرعت ۶۱ هزار کیلومتر در ساعت همچنان داده می‌فرستد

این فضاپیما که در سال ۱۹۷۷ برای بررسی سیاره‌های بیرونی منظومه شمسی به فضا پرتاب شد، با سرعتی نزدیک به ۶۱ هزار کیلومتر در ساعت حرکت می‌کند. با وجود این سرعت، پیمودن فاصله‌های میان‌ستاره‌ای همچنان فرایندی بسیار طولانی است؛ زیرا سرعت حرکت وویجر ۱ در مقایسه با سرعت نور پایین‌تر است.

وویجر ۱ پس از عبور از کنار مشتری و زحل، مسیر خود را به سمت فضای میان‌ستاره‌ای ادامه داد. این کاوشگر در ۲۵ اوت ۲۰۱۲ از هلیوسفر عبور کرد و وارد ناحیه‌ای شد که بیرون از حباب محافظ خورشید، متشکل از ذرات و میدان‌های مغناطیسی آن، قرار دارد. وویجر ۲ نیز در سال ۲۰۱۸ از این مرز عبور کرد و به این ترتیب هر دو فضاپیما به فضای میان‌ستاره‌ای رسیده‌اند.

وویجر ۱ هنوز ارتباط خود را با شبکه فضای دوردست ناسا حفظ کرده و داده‌های علمی را به زمین می‌فرستد. چهار ابزار علمی آن همچنان فعال هستند: تلسکوپ پرتوهای کیهانی، آزمایش ذرات باردار کم‌انرژی، مغناطیس‌سنج و آزمایش امواج پلاسما. اندازه‌گیری‌های این تجهیزات به پژوهشگران کمک می‌کند میدان‌های مغناطیسی، پرتوهای کیهانی، امواج پلاسما، گاز، غبار و مواد موجود در فضای میان ستاره‌ها را بررسی کنند.

اطلاعات جمع‌آوری‌شده از این محیط همچنین برای مطالعه تأثیر خورشید بر فضای اطراف آن اهمیت دارد. دانشمندان با بررسی پدیده‌هایی مانند طوفان‌های خورشیدی و فوران‌های جرم تاجی تلاش می‌کنند محدوده و چگونگی تأثیرگذاری فعالیت‌های خورشید بر محیط پیرامون آن را بهتر بشناسند.

تیفانی کاتاریا توضیح داده است که دوربین‌های وویجر ۱ برای صرفه‌جویی در انرژی از راه دور خاموش شده‌اند، اما فضاپیما همچنان به مطالعه پدیده‌های نامرئی مانند میدان‌های مغناطیسی ادامه می‌دهد. او تأکید کرده است داده‌هایی که این کاوشگر ارسال می‌کند، امکان بررسی گاز، غبار و دیگر موادی را فراهم می‌کند که فضای میان خورشید و ستاره‌های دیگر را تشکیل می‌دهند.

کاهش انرژی؛ چالش اصلی ادامه مأموریت وویجرها

با گذشت نزدیک به پنج دهه از آغاز مأموریت، منابع انرژی وویجر ۱ رو به کاهش است. ناسا برای افزایش عمر عملیاتی این فضاپیماها، بخشی از تجهیزات غیرضروری را خاموش کرده و اقدام‌های دیگری برای مدیریت مصرف برق انجام داده است.

نماینده آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا به رویترز گفته است تدابیر اخیر صرفه‌جویی در انرژی ممکن است امکان برقراری ارتباط هر دو کاوشگر وویجر با زمین را برای سه تا چهار سال دیگر فراهم کند. گروه مأموریت امیدوار است ابزارهای علمی فعال فعلی تا پنجاهمین سالگرد پرتاب مأموریت در سال ۲۰۲۷ به کار خود ادامه دهند.

این دستاورد در شرایطی ثبت شده که هر دو فضاپیما همچنان در حال بررسی محیط میان‌ستاره‌ای هستند. وویجرها علاوه بر تجهیزات علمی، حامل صفحه‌های طلایی معروفی نیز هستند؛ دیسک‌هایی از مس با روکش طلا به قطر ۳۰ سانتی‌متر که برای انتقال داستان و نشانه‌هایی از جهان انسان‌ها به موجودات فرازمینی طراحی شده‌اند.

وویجر ۲ احتمالاً در سال ۲۰۳۵ به یک روز نوری از زمین می‌رسد

وویجر ۱ تنها عضو این مأموریت نیست که مسیر فضای میان‌ستاره‌ای را طی می‌کند. همزاد آن، وویجر ۲، پس از پرتاب در سال ۱۹۷۷ مسیر متفاوتی را در منظومه شمسی در پیش گرفت تا از اورانوس و نپتون بازدید کند. طبق پیش‌بینی منتشرشده، این فضاپیما در نوامبر ۲۰۳۵ به فاصله یک روز نوری از زمین خواهد رسید؛ یعنی حدود ۹ سال پس از ثبت این رکورد توسط وویجر ۱.

هر دو فضاپیما پیش از خروج از محدوده هلیوسفر، سیاره‌های غول‌پیکر بیرونی منظومه شمسی شامل مشتری، زحل، اورانوس و نپتون را در برنامه اکتشافی خود قرار داده بودند. تصاویر و اندازه‌گیری‌های آن‌ها به شناخت بهتر ساختار این سیاره‌ها، جو و قمرهایشان کمک کرد.

وویجر ۱ اکنون در مسیری قرار دارد که به سمت ستاره‌ای با نام AC +79 3888، معروف به گلیزه ۴۴۵، امتداد پیدا می‌کند. این ستاره در فاصله‌ای بیش از ۱۷ سال نوری از زمین و در صورت فلکی خرس کوچک قرار دارد. پیش‌بینی می‌شود فضاپیما حدود ۴۰ هزار سال دیگر از فاصله تقریبی ۱٫۷ سال نوری این ستاره عبور کند.

از حلقه‌های مشتری تا قمرهای تازه زحل؛ میراث علمی وویجر ۱

مأموریت وویجر ۱ فقط به ثبت رکورد فاصله محدود نمی‌شود. این کاوشگر در جریان عبور از کنار مشتری و زحل، یافته‌هایی به دست آورد که شناخت دانشمندان از این دو سیاره و قمرهای آن‌ها را گسترش داد. کشف یک سامانه حلقه‌ای باریک پیرامون مشتری و دو قمر تازه به نام‌های تبه و متیس از جمله دستاوردهای آن بود.

وویجر ۱ بررسی مشتری را در آوریل ۱۹۷۸ آغاز کرد؛ زمانی که حدود ۲۶۵ میلیون کیلومتر از این سیاره فاصله داشت. تصاویر ارسالی نشان دادند جو مشتری نسبت به دوره عبور کاوشگرهای پایونیر ۱۰ و ۱۱ آشفتگی بیشتری دارد. فضاپیما برای ثبت روند نزدیک‌شدن به این سیاره، هر ۹۶ ثانیه یک تصویر تهیه کرد تا مجموعه‌ای از تصاویر متوالی از این فرایند شکل بگیرد.

در اوایل سال ۱۹۷۹، وویجر ۱ سامانه کم‌نور حلقه‌های مشتری را شناسایی کرد. نزدیک‌ترین فاصله آن با این سیاره در پنجم مارس ۱۹۷۹ ثبت شد؛ زمانی که کاوشگر به حدود ۲۸۰ هزار کیلومتری مشتری رسید.

این مأموریت همچنین چندین قمر مشتری از جمله آمالتیا، آیو، اروپا، گانیمد و کالیستو را بررسی کرد. تصاویر نزدیک از این قمرها، جهان‌های تازه‌ای را پیش روی دانشمندان سیاره‌شناس قرار داد. تبه و متیس نیز دو قمری بودند که کشف آن‌ها به وویجر ۱ نسبت داده می‌شود.

داده‌های تصویری این فضاپیما از مشتری، علاوه بر آشکارکردن حلقه‌های سیاره، شناخت دانشمندان از گردابه‌های شدید و الگوهای آب‌وهوایی بسیار پیچیده در جو آن را گسترش داد. تیفانی کاتاریا نیز در توضیح اهمیت مأموریت‌های وویجر به دستاوردهای این دو فضاپیما در افزایش شناخت بشر از منظومه شمسی اشاره کرده است.

عبور از زحل و کشف پنج قمر جدید

وویجر ۱ در ۱۲ نوامبر ۱۹۸۰ به نزدیک‌ترین فاصله خود از زحل رسید. این فاصله حدود ۱۲۶ هزار کیلومتر بود و بررسی این سیاره و سامانه حلقه‌های آن، به اندازه ملاقات پیشین با مشتری یافته‌های مهمی در اختیار دانشمندان قرار داد.

در جریان این عبور، پنج قمر جدید زحل شناسایی شدند. کاوشگر همچنین یک حلقه تازه و ساختارهای پیچیده‌ای در حلقه‌های این سیاره کشف کرد. از جمله این ساختارها، قمرهای چوپان بودند که به حفظ شکل مشخص بعضی از حلقه‌ها کمک می‌کنند.

وویجر ۱ از چندین قمر زحل شامل تیتان، میماس، انسلادوس، تتیس، دیونه و رئا تصویربرداری کرد. بررسی تصاویر نشان می‌داد ترکیب اصلی همه این قمرها عمدتاً از یخ آب است.

جو تیتان و سرنخ‌هایی از شیمی پیشازیستی

یکی از بخش‌های مهم مأموریت وویجر ۱ در نزدیکی زحل، بررسی تیتان بود. تصاویر این قمر نشان دادند جو متراکم آن سطح را به‌طور کامل پنهان می‌کند. کاوشگر همچنین مشخص کرد که حدود ۹۰ درصد جو تیتان از نیتروژن تشکیل شده است.

وجود نیتروژن، متان و هیدروکربن‌های پیچیده‌تر در جو تیتان، احتمال شکل‌گیری واکنش‌های شیمیایی پیشازیستی را مطرح کرد. این یافته‌ها تیتان را به یکی از موضوعات مهم مطالعه درباره شرایط شیمیایی احتمالی مرتبط با مراحل اولیه شکل‌گیری حیات تبدیل کرد.

وویجر ۱ پس از عبور از کنار زحل، مسیر خود را به سمت شمال تغییر داد و از صفحه دایرةالبروج خارج شد. سرعت حرکت آن در این مسیر حدود ۳٫۵ واحد نجومی در سال بود. به دلیل الزامات ویژه عبور از نزدیکی تیتان، مسیر فضاپیما به‌گونه‌ای انتخاب شد که دیگر امکان هدایت آن به سمت اورانوس و نپتون وجود نداشته باشد.

تصویر نقطه آبی کم‌رنگ؛ آخرین عکس‌های وویجر ۱ از منظومه شمسی

یکی از ماندگارترین دستاوردهای تصویری مأموریت وویجر، مجموعه عکس‌هایی است که از فاصله ۴۰ واحد نجومی از خورشید ثبت شد. آخرین ۶۴ تصویر این فضاپیما در کنار هم موزاییکی از منظومه شمسی را تشکیل دادند که در آن شش سیاره دیده می‌شدند؛ عطارد و مریخ در این مجموعه قابل مشاهده نبودند.

تصویر زمین در این مجموعه بعدها با نام مشهور نقطه آبی کم‌رنگ شناخته شد. کارل ساگان، اخترشناس و عضو تیم علمی مأموریت وویجر، این تصویر را در میان مردم شناخته‌شده کرد. این عکس‌ها آخرین تصاویر از مجموع ۶۷ هزار تصویری بودند که دو کاوشگر وویجر در مأموریت خود ثبت کردند.

مأموریت میان‌ستاره‌ای وویجر نیز در اول ژانویه ۱۹۹۰ آغاز شد. هدف این مرحله، گسترش اکتشافات به سمت مرزهای بیرونی حوزه نفوذ خورشید و فراتر از آن بود؛ مسیری که در نهایت وویجر ۱ را به نخستین ساخته بشر در فضای میان‌ستاره‌ای و دورترین جسم مصنوعی از زمین تبدیل کرد.

مسیر رکوردشکنی وویجر ۱ از سال ۱۹۹۸ تا رسیدن به فضای میان‌ستاره‌ای

وویجر ۱ در ۱۷ فوریه ۱۹۹۸ و در فاصله ۶۹٫۴ واحد نجومی از خورشید، رکورد دورترین جسم مصنوعی را از پایونیر ۱۰ گرفت. این فضاپیما در ۱۶ دسامبر ۲۰۰۴ به موج ضربه پایانی رسید و وارد منطقه هلیوشیث شد؛ ناحیه‌ای که در آن باد خورشیدی پس از کاهش سرعت، با محیط میان‌ستاره‌ای تعامل می‌کند.

نقطه عطف بعدی در ۲۵ اوت ۲۰۱۲ ثبت شد؛ زمانی که وویجر ۱ نخستین فضاپیمایی بود که از هلیوسفر خارج شد و اندازه‌گیری محیط میان‌ستاره‌ای را آغاز کرد. اکنون، با رسیدن به فاصله یک روز نوری از زمین، مأموریت این کاوشگر وارد مرحله دیگری از رکوردهای تاریخی خود شده است.

ناسا رسیدن وویجر ۱ به این فاصله را دستاوردی بزرگ توصیف کرده و آن را شایسته جشن گرفتن دانسته است. با این حال، ادامه فعالیت علمی آن همچنان به مدیریت منابع محدود انرژی وابسته است.

مهم‌ترین اعداد مأموریت وویجر ۱

اعداد زیر فاصله، سرعت، زمان سفر و برخی از نقاط عطف مأموریت وویجر ۱ را نشان می‌دهند:

  • ۲۶ میلیارد کیلومتر: فاصله تقریبی فعلی وویجر ۱ از زمین، معادل حدود ۱۶ میلیارد مایل.
  • ۲۴ ساعت: زمان تقریبی لازم برای رسیدن یک پیام رادیویی از زمین به کاوشگر.
  • ۴۹ سال، دو ماه و ۱۱ روز: مدت زمانی که وویجر ۱ برای رسیدن به فاصله یک روز نوری طی کرده است.
  • ۶۱ هزار کیلومتر در ساعت: سرعت تقریبی حرکت فضاپیما در فضای میان‌ستاره‌ای.
  • سه تا چهار سال: مدت اضافه‌ای که تدابیر صرفه‌جویی در انرژی ممکن است برای ادامه ارتباط هر دو کاوشگر با زمین فراهم کند.

اظهارنظر مسئولان ناسا درباره رکورد جدید

«اگر می‌خواهید به وویجر سلام کنید، پیام خود را می‌فرستید و بعد به خانه می‌روید و دو روز منتظر می‌مانید تا سرانجام پاسخی دریافت کنید.»

سوزان داد، مدیر پروژه وویجر، این توضیح را به نقل از آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا ارائه کرده است. او در گفت‌وگو با رویترز نیز رسیدن به فاصله یک روز نوری را دستاوردی خارق‌العاده توصیف کرد.

«رسیدن به یک روز نوری دستاوردی شگفت‌انگیز است؛ چیزی که هرگز انتظار نداشتم شاهد آن باشم.»

تیفانی کاتاریا از ناسا نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه گفت:

«این بهترین تصویر از گستردگی فضاست. بسیاری از رؤیاهای ما درباره سفر به منظومه‌های ستاره‌ای دیگر است، اما وویجر ۱ نزدیک به ۵۰ سال زمان نیاز داشت تا فقط به لبه منظومه شمسی خودمان برسد، چه برسد به اینکه تنها یک روز نوری از ما فاصله بگیرد.»

منابع: اینفوبائه، داون

وویجر ۱ اکنون چقدر از زمین فاصله دارد؟

وویجر ۱ به فاصله یک روز نوری از زمین رسیده است؛ یعنی حدود ۲۶ میلیارد کیلومتر یا ۱۶ میلیارد مایل. نور برای پیمودن این فاصله تقریباً ۲۴ ساعت زمان نیاز دارد.

چرا ارتباط با وویجر ۱ حدود دو روز طول می‌کشد؟

سیگنال رادیویی برای رسیدن از زمین به وویجر ۱ حدود ۲۴ ساعت زمان می‌برد. دریافت پاسخ نیز تقریباً ۲۴ ساعت دیگر طول می‌کشد؛ بنابراین یک ارتباط رفت‌وبرگشتی حدود دو روز زمان نیاز دارد.

آیا وویجر ۱ هنوز اطلاعات علمی به زمین ارسال می‌کند؟

بله. این فضاپیما همچنان از طریق شبکه فضای دوردست ناسا داده ارسال می‌کند و چهار ابزار علمی آن شامل تلسکوپ پرتوهای کیهانی، آزمایش ذرات باردار کم‌انرژی، مغناطیس‌سنج و آزمایش امواج پلاسما فعال هستند.

علی رضایی
علی رضایی
نویسنده

فارغ‌التحصیل دکتری اقتصاد از دانشگاه تهران و عضو هیئت علمی. او سابقه بیش از ۲۰ سال تحقیق و تدریس در حوزه اقتصاد کلان، بازارهای مالی و سیاست‌های پولی را دارد و مقالات متعددی از او در نشریات علمی معتبر داخلی و خارجی به چاپ رسیده است. دکتر رضایی با دیدگاهی آکادمیک و در عین حال کاربردی، به تحلیل روندهای بازار بورس و ارائه چشم‌اندازهای اقتصادی می‌پردازد. او هیچ‌گاه توصیه مستقیم خرید یا فروش ارائه نمی‌دهد و هدفش آموزش و آگاه‌سازی سرمایه‌گذاران است.

💬 دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.

✍️ ارسال دیدگاه

یک تصمیم واشنگتن، از سئول تا فرانکفورت را تکان داد

یک تصمیم واشنگتن، از سئول تا فرانکفورت را تکان داد

مشاهده خبر ←