همتی: رشد نقدینگی نتیجه تکثیر مکانیکی پایه پولی نیست

به گزارش اکوتیپ، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در توضیحی تازه درباره رابطه پایه پولی و نقدینگی، برداشت مکانیکی از این رابطه را رد کرد. او گفت تحلیل این رابطه نیازمند توجه به عوامل مؤثر بر خلق نقدینگی و چگونگی تأمین ذخایر است و نقدینگی حاصل تکثیر مکانیکی پایه پولی با یک «ضریب فزاینده» ثابت نیست .

به گفته همتی، ضریب فزاینده صرفاً نسبت نقدینگی به پایه پولی را نشان می‌دهد، اما توضیح‌دهنده کافی سازوکار خلق نقدینگی نیست. بخش عمده نقدینگی در جریان اعتباردهی بانک‌ها و ایجاد سپرده ناشی از آن شکل می‌گیرد و بانک‌ها برای تسویه پرداخت‌ها و ایفای تعهد ذخیره قانونی به ذخایر نزد بانک مرکزی نیاز دارند .

چرا محدود کردن عرضه ذخایر کافی نیست

همتی هشدار داد که محدود کردن عرضه ذخایر، بدون مهار عوامل ایجادکننده نیاز به آن، می‌تواند فشار را به بازار بین‌بانکی و اضافه‌برداشت بانک‌ها منتقل کند. با این حال، به گفته او، تأمین نیاز شبکه بانکی به معنای عرضه نامحدود و بی‌قید و شرط ذخایر نیست .

رئیس کل بانک مرکزی بر اهمیت نرخ تمام‌شده دسترسی بانک‌ها به ذخایر تأکید کرد و گفت این نرخ بر هزینه و انگیزه گسترش اعتبار اثر می‌گذارد. از همین منظر، منشأ عرضه ذخایر نیز مهم است: تأمین ذخایر از محل افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی، خالص مطالبات آن از دولت یا عملیات بازار باز، می‌تواند آثار متفاوتی بر نیاز بانک‌ها به استقراض و هزینه تأمین ذخایر داشته باشد .

نظارت بر ترازنامه بانک‌ها و کاهش رشد نقدینگی

به گفته همتی، مدیریت عرضه، نرخ و شرایط دسترسی به ذخایر، همراه با نظارت بر ترازنامه بانک‌ها، باید در خدمت کاهش رشد نقدینگی و مهار تورم باشد. این توضیح، ضرورت کاهش رشد نقدینگی را تغییر نمی‌دهد .

بر اساس گزارش تجارت نیوز، مهار پایدار تورم و تثبیت انتظارات تورمی مستلزم کنترل رشد نقدینگی از جمله از طریق اصلاح ناترازی‌های انباشته در بودجه و فرابودجه، شبکه بانکی و دیگر بخش‌های اقتصاد است. تا زمانی که این ناترازی‌ها به گسترش مستمر اعتبار و سپرده منجر شوند، فشار برای تأمین ذخایر نیز ادامه خواهد داشت .