به گزارش اکوتیپ، تعداد خانواده‌های تک‌فرزند در ایران در حال افزایش است و در کنار کاهش تولدها و پیری جمعیت، زنگ خطر تازه‌ای را به صدا درآورده است. آمار مرکز رصد جمعیت کشور نشان می‌دهد در طول چند دهه، تعداد خانواده‌هایی که دارای فرزند دوم شده‌اند کاهش پیدا کرده است.
علیرضا آقایوسفی، روان‌شناس، و محمود مشفق، جمعیت‌شناس، هشدار داده‌اند که ایران در آینده به سمت تک‌فرزندی حرکت می‌کند و باید برای رفع این شرایط آماده باشیم.
سه برابر شدن تک‌فرزندی در سه دهه
بنا به آماری که مرکز رصد جمعیت کشور منتشر کرده، تعداد خانواده‌های تک‌فرزند و دوفرزند در دو بازهٔ زمانی ده‌ساله، از ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۵ و سپس از ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۵، اندازه‌گیری شده است. ۸۲ درصد بچه‌هایی که در سال ۱۳۷۵ به دنیا آمده‌اند تا ۱۰ سالگی دارای خواهر یا برادر شده‌اند، اما این رقم برای متولدان ۱۳۹۵ تاکنون به ۶۲ درصد رسیده است.
در ایران امروز، ۱۰ ساله‌ها ۲۰ درصد کمتر از ۳۰ ساله‌ها احتمال دارد خواهر یا برادر داشته باشند. در شکل کلی، ۳۸ درصد متولدان ۱۳۹۵ تاکنون دارای خواهر یا برادر نیستند؛ در حالی که ۳۰ سال قبل این میزان ۱۲ درصد بود.
نقشهٔ استانی تک‌فرزندی
در سال ۱۳۷۵ تعداد چندفرزندی در همهٔ استان‌ها به‌جز چهار استان گیلان، تهران، البرز و اصفهان بالای ۸۰ درصد بود. ۹۰ درصد خانواده‌های ساکن استان‌های کهگیلویه و بویراحمد، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان، ایلام، بوشهر، هرمزگان، چهارمحال و بختیاری، کرمان و خوزستان بیش از یک فرزند داشتند.
این روند ادامه پیدا کرد و امروز گیلان، مازندران، البرز و تهران همچنان در تک‌فرزندی پیشرو هستند. سه استانی که در تمام این چند دهه تک‌فرزندی را حفظ کرده‌اند گیلان، البرز و تهران هستند و گیلان امسال به ۶۳ درصد تک‌فرزندی رسیده است.
در مقابل، آمار نشان می‌دهد میزان چندفرزندی در سیستان و بلوچستان نه‌تنها از میانگین امروز، بلکه از میانگین ۳۰ سال قبل کل کشور هم بیشتر است. نزدیک ۸۸ درصد خانواده‌ها در این استان بیش از یک فرزند دارند و تقریباً تمام شاخص‌های جوانی جمعیت در آن مثبت و بهتر از میانگین کشور است. با این حال، این استان هم با کاهش زاد و ولد و ازدواج روبه‌رو شده و میزان ولادت در آن کاهش داشته است.
پیامدهای روانی و اجتماعی تک‌فرزندی
علیرضا آقایوسفی، رئیس سازمان نظام روان‌شناسی و مشاورهٔ ایران، در این باره می‌گوید کودک تک‌فرزند می‌تواند با دوستان مدرسه، کلاس زبان و همسایگان ارتباط گرم پیدا کند، اما اگر این روابط جایگزین نشود مشکلات آغاز خواهد شد. به گفتهٔ او، اگر کودک تک‌فرزند باشد و با هم‌سن‌وسالان خود رابطه‌ای نداشته باشد، بخشی از مراحل رشدش دچار مشکل خواهد شد.
او تأکید می‌کند جامعه باید با حذف نقش‌هایی مانند خاله و دایی تطبیق پیدا کند: «قبلاً هم پدربزرگ و مادربزرگ با بقیهٔ خانواده زندگی می‌کردند که الان حذف شده است. این شکل خانواده تغییر کرده است.» به گفتهٔ او، پدر و مادرها نباید از این هراس داشته باشند که فرزندانشان با دیگران ارتباط برقرار کنند و اگر نتوانیم برای نقش‌های حذف‌شده جایگزین پیدا کنیم، دچار مشکل خواهیم شد.
موانع اقتصادی و فرهنگی
محمود مشفق، دانشیار جمعیت‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی، معتقد است کشورهایی که دچار کاهش سطح باروری شده‌اند آمار بالایی از تک‌فرزندی دارند؛ عاملی که باعث کاهش رشد جمعیت می‌شود و سالخوردگی را تسریع می‌کند.
به گفتهٔ او، بی‌فرزندی مطلق در ایران نسبت به دیگر نقاط جهان چندان زیاد نیست و خانواده‌های بیش از دو فرزند هم نشانهٔ کشورهایی است که میزان باروری زیاد دارند و در ایران زیاد دیده نمی‌شود. آنچه باید مدنظر قرار گیرد تک‌فرزندی است.
مشفق می‌گوید نزدیک ۵۰ درصد خانواده‌های ایرانی صاحب فرزند دوم می‌شوند، اما موانع اقتصادی و فرهنگی مانع حرکت بیشتر خانواده از فرزند اول به دوم شده است. او یک نکتهٔ مهم را هم یادآوری می‌کند: تک‌فرزندی را در چه گروهی از زنان بررسی می‌کنیم. آیا این زنان تا زمان آمارگیری تک‌فرزند بوده‌اند و امکان دارد تا انتهای دورهٔ باروری خود دارای فرزند شوند، یا زنانی مسن هستند که دیگر امکان باروری ندارند.
منبع: khabaronline.ir، yjc.ir، tejaratnews.com
بر اساس آمار مرکز رصد جمعیت، ۳۸ درصد متولدان ۱۳۹۵ تاکنون دارای خواهر یا برادر نیستند؛ این رقم ۳۰ سال قبل ۱۲ درصد بود.
گیلان، البرز و تهران سه استانی هستند که در تمام این چند دهه تک‌فرزندی را حفظ کرده‌اند و گیلان امسال به ۶۳ درصد تک‌فرزندی رسیده است.
نزدیک ۸۸ درصد خانواده‌ها در سیستان و بلوچستان بیش از یک فرزند دارند و این استان همچنان جوان‌ترین استان کشور است.
💬 دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.