به گزارش اکوتیپ، بازار مسکن تهران در ۲۶۶ روزی که از آغاز جنگ دوم آمریکا و اسرائیل در ۹ اسفند سال گذشته گذشته، دو مسیر کاملا متفاوت را تجربه کرده است: افت ۲۳ درصدی قیمت پیشنهادی آپارتمان در ۴۰ روز جنگ، و جهش ۵۵ درصدی همان قیمت در حدود ۲ ماه آتشبس تا تفاهم. این دو رقم، فاصله میان دو وضعیت را نشان میدهد که فعالان بازار ملک هر دو را از نزدیک دیدهاند.
برداشت اولیه فعالان بازار این بود که حمله هوایی دشمن میتواند مدتها بازار ملک را در فاز کاهش قیمت یا توقف رشد نگه دارد و سرمایهگذاری ملکی را متوقف کند. این برداشت با استناد به الگوی تنشهای نظامی در کشورهای مختلف و جنگ تحمیلی ۸ ساله علیه ایران ساخته شده بود، اما در عمل اتفاق نیفتاد؛ هم قیمت و هم رفتار خریداران مسکن در طول و پس از جنگ ۴۰ روزه نوسان شدید را تجربه کرد.
به گفته فعالان بازار، شکل متفاوت جنگ و حملات که محاصره دریایی یکی از مصادیق آن است، از یک سو و شرایط خاص اقتصاد ایران و تصمیمات اقتصادی مرتبط با بازارهای دارایی از سوی دیگر، این الگوی متفاوت واکنش را توضیح میدهد.
افت ۲۳ درصدی قیمت مسکن در ۴۰ روز جنگ
در فاصله ۹ اسفند سال گذشته تا ۱۹ فروردین امسال که جنگ دوم شروع شد و آتشبس برقرار شد، متوسط قیمت پیشنهادی آپارتمان در بازار مسکن تهران ۲۳ درصد کاهش پیدا کرد. این افت دو دلیل داشت.
دلیل اول، اختلال یا تعطیلی سامانههای مختلف مورد نیاز برای نقل و انتقالات ملکی بود که به خاطر تعطیلی بسیاری از فعالیتها، ادارات و کسبوکارهای صنفی به وجود آمد. در این شرایط حتی اگر فردی قصد فروش اضطراری ملک خود یا قصد قطعی خرید واحد مسکونی داشت، عملا امکان آن در بسیاری از روزهای جنگ فراهم نبود.
دلیل دوم، آن چیزی است که دکتر محمدرضا فرزانگان، اقتصاددان، آن را «مکث داوطلبانه» تقاضای مسکن توصیف میکند: پرهیز افراد از انجام تصمیمات بزرگ اقتصادی در شرایط نااطمینانی روزهای جنگ. در نتیجه، طی بیش از یک ماهی که جنگ در جریان بود، رکود قبلی معاملات مسکن عمیقتر شد و چون منشأ رکود عمدتا نبود تقاضای خرید سرمایهای بود، سطح قیمت به شکل طبیعی روند کاهش را طی کرد.
این الگو میگوید چنانچه حملات نظامی از سر گرفته شود و شرایط آن شبیه جنگ اخیر باشد، احتمالا روند افزایش قیمت اسمی بار دیگر متوقف میشود و شیب رشد منفی خواهد شد.
صعود ۵۵ درصدی قیمت در مسیر آتشبس تا تفاهم
۱۹ فروردین امسال، جنگ ۴۰ روزه با اعلام آتشبس خاتمه موقتی پیدا کرد و چون همزمان تلاشهای پاکستان برای دستیابی دو طرف جنگ به توافق نهایی در جریان بود، از آن روز به بعد سطح ابهامات نسبت به آینده جنگ و نگرانیها درباره نقص قریبالوقوع آتشبس رو به کاهش گذاشت.
اثر این وضعیت در بازار مسکن را میتوان در قالب «شرایط برزخ سیاسی» تشریح کرد. مسیر آتشبس تا اعلام قطعی تفاهم ایران و آمریکا در ۲۵ خرداد که ۴ روز بعد به امضای الکترونیک تفاهمنامه منجر شد، دورهای بود که سرمایهگذاران ریسک حضور در بازار ملک را نسبتا کمتر از بازارهای موازی میدانستند، چرا که هر آن پایان قطعی تنشها میتوانست به کاهش قیمت داراییهایی همچون دلار یا سکه و باعث زیان سرمایهگذاران شود. در نتیجه، طی آن حدود ۲ ماه، تقاضای خرید ملک افزایش محسوس پیدا کرد.
از طرف دیگر، تعطیلی بازار سرمایه تا ۲۹ اردیبهشت بر روند رشد تقاضای خرید سرمایهای مسکن اثر مثبت گذاشت. همچنین شروع محاصره دریایی از اواخر فروردین نیز به علت آنکه از محل کاهش فعالیتهای تجاری و تقاضای ارزی بر مبادلات بازار دلار و سطح قیمت آن تاثیر کاهشی داشت، نیروی بیشتری برای به بازار ملک وارد کرد.
در نتیجه طی حدود ۲ ماهی که وضعیت جنگی ایران و آمریکا از آتشبس به تفاهم انجامید، رشد نسبی تقاضا و معاملات خرید مسکن باعث جهش ۵۵ درصدی قیمت شد. بازار مسکن خیلی پیشتر، یعنی سالهایی که ریسک سیاسی از جنس فراز و فرود برجام بود، با چنین تجربهای از دوره برزخ روبهرو بود؛ هر زمان مذاکرات برجامی آغاز و مسیر به سمت توافق بود، خروج از بازارهای دارایی موازی مسکن و حرکت به این سمت باعث صعود رشد قیمت ملک با ارتفاع بیشتر از دیگر بازارها میشد.
ابعاد این جهش وقتی روشن میشود که بدانیم در کل سال ۱۴۰۴، میانگین قیمت پیشنهادی مسکن در تهران ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده بود؛ یعنی رشد ۲ ماهه آتشبس تا تفاهم از رشد یکساله هم بیشتر بود.
غروب تفاهم و رشد ۳۸ درصدی در ۵ ماه
تفاهم الکترونیکی ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ و حرکت به سمت پایان قطعی تخاصم و تنش با هدف دستیابی به توافق نهایی یا صلح، در روزهای پایانی خرداد امسال منعقد و امضا شد، اما بلافاصله با دستاندازهایی در مسیر پیشرفتهای فنی تا توافق روبهرو شد. اما و اگرهای طرف آمریکایی در مذاکرات فنی و شروط ایران برای توافق، در کنار حملات پراکنده اما ادامهدار به جنوب، بار دیگر شدت نااطمینانی و ریسکهای سیاسی را افزایش داد.
در نتیجه طی ماههای تیر و مرداد، بازارهای موازی مسکن مقصد عمده سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییشان برابر تورم قرار گرفت و در ماههای بعد، یعنی شهریور و مهر، به خاطر جاماندگی بازدهی مسکن از روند رشد قیمتها، رفتوآمدها به مقصد خرید ملک از بازارهای دیگر در جریان بود.
در روزهای گذشته از آبان نیز چند اتفاق از جمله اعلام نتایج انتخابات اسرائیل و آمریکا، نامه ونس، معاون ترامپ، به دبیر شورای عالی امنیت ملی و سپس روزهای منتهی به نشست سهجانبه آمریکا، روسیه و چین در شهر شنزن، باعث تشدید نوسان قیمت پیشنهادی مسکن شد. این اتفاقات سیاسی چون همجهت با هم نبودند، در مقاطعی از ماه گذشته جهت قیمت فروشندههای ملک را به سمت افزایش یا کاهش حرکت دادند. همچنان جاماندگی چندماهه قیمت مسکن از قیمت دلار، یک پارامتر موثر بر نبض معاملات خرید آپارتمان در تهران بوده است.
طی ۵ ماهی که از تفاهم میگذرد، عملا نه تنها این رخداد سیاسی پیشرفت چشمگیری نداشت که به تعبیر فعالان بازار مسکن میتوان این دوره را «غروب تفاهم» خواند. نااطمینانی به آینده وضعیت سیاسی و اقتصادی باعث افزایش نسبی خریدهای سرمایهای از جمله ملک شد و این به رشد ۳۸ درصدی قیمت پیشنهادی مسکن در تهران انجامید.
مقایسه روند رشد قیمت مسکن در دوره آتشبس تا تفاهم و دوره تفاهم تا غروب کامل تفاهم نشان میدهد بازار ملک در ۲ ماهی که خبرهای مثبت از پایان قطعی جنگ بود، شاهد رشد بیشتر قیمت نسبت به ۵ ماه بعد از آن بود. در مقطع دوم، یعنی ۵ ماه اخیر تشدید ریسک جنگ، نقدینگی به سمت بازارهای زودنقدشونده رفت و همین بر نرخ تورم ملک اثر کاهنده داشت.
توقف معاملات در ایستگاه شنژن و ترمز تورم هفتگی
در هفتهای که گذشت، دو سمت بازار معاملات مسکن بیشتر نقش دیدهبان را داشتند تا معاملهگر ملکی. سه اتفاق در بازار ملک رخ داد که منشأ آنها میتواند با نشست آخرهفته سه ابرقدرت در شنژن چین ارتباط داشته باشد: نیشترمز تورم هفتگی مسکن، توقف تماسهای روزانه صاحبان فایل با دلال ملکشان در برخی مناطق تهران که معمولا برای تغییر افزایشی قیمت بود، و دست نگه داشتن هر دو طرف بازار برای انجام معامله.
ابتداي هفته گذشته با نزدیک شدن ساعت سیاسی جهان به روز ملاقات مشترک رؤسایجمهور آمریکا، روسیه و چین در شنژن چین، گمانهزنیهای مثبتی درباره آینده رابطه جنگی ایران و آمریکا مطرح شد. در عین حال حملات آمریکا به مناطقی از جنوب در روزهای اخیر خوشبینی به حل مناقشه ایران و آمریکا را کمرنگ کرد. این دو قطب طیف تحولات سیاسی در هفته گذشته کافی بود تا جو بازار مسکن از تمرکز هفتههای قبل معاملهگران بر خریدوفروش دور یا منحرف کند و فضای تعلیق و انتظار در بازار رقم بزند.
نشست ترامپ، پوتین و شی پنجشنبه برگزار شد، اما در طول چند روز قبل از آن گروهی از فعالان بازار مسکن انتظار داشتند ایران محور صریح مذاکرات سهجانبه باشد. چون بازار ملک تحتتاثیر این انتظارات به نقطه چرخش رسیده بود، معاملات به شدت پایین آمد؛ اگر خبری دال بر تصمیم آمریکا برای پایان جنگ از این نشست بیرون میآمد، صحنه کل بازارهای دارایی از جمله مسکن تغییر میکرد.
با توقف معاملات مسکن در ایستگاه شنژن، جایی که رهبران آمریکا، روسیه و چین در حاشیه اجلاس سازمان همکاریهای اقتصادی آسیا و اقیانوسیه، اَپک، با هم ملاقات کردند، کاهش نرخ رشد قیمت مسکن یک اتفاق نسبتا طبیعی میتواند باشد. مطابق ارقام جدید روی نقشه حرارتی قیمت مسکن در مناطق ۲۲ گانه تهران، متوسط قیمت هر مترمربع آپارتمان ۲۸۷ میلیون تومان شده است. سطح قیمت مسکن در هفته گذشته فقط ۲.۸ درصد نسبت به هفته قبلتر افزایش پیدا کرد؛ نصف نرخ رشد هفته قبلتر.
هرچند همه نگاهها به چین بود، خریدار آپارتمان در نقاط مختلف تهران هرچند در حجم کم وجود داشت. شیب منفی منحنی صعود تورم هفتگی مسکن میتواند به نوعی فاز اصلاحی بازار پس از ۲ ماه رشد تند باشد؛ فرضیهای که از آنجا مطرح است که رشد دلار نیز نسبت به قبل محدود بود.
آینده بازار؛ توافقی که هنوز نیامده
در ۹ ماهی که از شروع جنگ ۴۰ روزه میگذرد، یک اتفاق سیاسی در این معادله رخ نداد و آن توافق نهایی بود. طبق پیشبینی صاحبنظران اقتصاد مسکن، توافق قطعی و نهایی بین ایران و آمریکا باعث صعود نسبی بازدهی مسکن در مقایسه با دیگر بازارها خواهد شد؛ هرچند در میانمدت و بلندمدت، ثبات قیمت و احیای تدریجی رونق بازار در انتظار آن خواهد بود.
هفته جدید میتواند تحرک را دوباره به بازار مسکن برگرداند، مگر آنکه جنگ احتمالی رخ دهد.
منابع: دنیای اقتصاد، اقتصادنیوز
در فاصله ۹ اسفند سال گذشته تا ۱۹ فروردین امسال، متوسط قیمت پیشنهادی آپارتمان در بازار مسکن تهران ۲۳ درصد کاهش پیدا کرد.
در حدود ۲ ماهی که وضعیت جنگی ایران و آمریکا از آتشبس به تفاهم انجامید، رشد تقاضا و معاملات خرید مسکن باعث جهش ۵۵ درصدی قیمت شد.
مطابق ارقام جدید نقشه حرارتی قیمت مسکن در مناطق ۲۲ گانه تهران، متوسط قیمت هر مترمربع آپارتمان ۲۸۷ میلیون تومان شده و در هفته گذشته ۲.۸ درصد رشد کرده است.

💬 دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.