پرش به محتوا

از عادت غذایی کودکی تا آلودگی هوا؛ عوامل پنهان افزایش دیابت

خانواده و معیشت 👁 ۰ بازدید
از عادت غذایی کودکی تا آلودگی هوا؛ عوامل پنهان افزایش دیابت

وزارت بهداشت از افزایش بیماری‌های غیرواگیر می‌گوید؛ چاقی، استرس، اختلال خواب و موانع فعالیت بدنی در کنار تغذیه، خطر ابتلا به دیابت را افزایش می‌دهند.

به گزارش اکوتیپ، افزایش بیماری‌های غیرواگیر در ایران را نمی‌توان فقط با تغییر رژیم غذایی متوقف کرد؛ احمد اسماعیل‌زاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، می‌گوید عواملی مانند چاقی، استرس، اختلال خواب و کمبود فعالیت بدنی نیز در گسترش این بیماری‌ها نقش دارند. به گفته او، دیابت همچنان بخش عمده‌ای از بار بیماری‌های جامعه را تشکیل می‌دهد و با وجود برنامه‌های آموزشی، پیشگیرانه و درمانی وزارت بهداشت، روند ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر صعودی است.

اسماعیل‌زاده در گفت‌وگو با ایسنا توضیح داده است که این بیماری‌ها علت واحدی ندارند. اضافه‌وزن و چاقی از عوامل مهم ابتلا به دیابت به شمار می‌روند و افزایش شیوع چاقی می‌تواند در بالا رفتن موارد دیابت، سرطان‌ها و بیماری‌های قلبی‌عروقی نیز مؤثر باشد. از همین رو، کنترل یک عامل به‌تنهایی برای متوقف کردن روند بیماری کافی نیست.

چرا کنترل تغذیه به‌تنهایی روند دیابت را تغییر نمی‌دهد؟

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت می‌گوید کنترل عوامل تغذیه‌ای در سطح جامعه تاکنون به موفقیت مورد انتظار نرسیده است. با این حال، حتی کنترل کامل‌تر این عوامل هم کاهش قطعی ابتلا به دیابت را تضمین نمی‌کند؛ زیرا استرس و میزان فعالیت بدنی نیز در بروز بیماری‌های غیرواگیر اثر دارند.

به گفته اسماعیل‌زاده، اضافه‌وزن و چاقی تنها بخشی از مسئله‌اند و نمی‌توان نقش سایر مؤلفه‌های سبک زندگی را نادیده گرفت. فعالیت بدنی پایین، فشارهای روانی و اختلال در خواب نیز در افزایش خطر ابتلا به دیابت سهم دارند. بنابراین، برنامه‌های پیشگیری باید فراتر از توصیه‌های غذایی به مجموعه‌ای از عوامل مؤثر بر سلامت توجه کنند.

عادت‌های غذایی از کودکی شکل می‌گیرند و به‌سرعت تغییر نمی‌کنند

وزارت بهداشت اقداماتی مانند آموزش عمومی، فرهنگ‌سازی غذایی و ترویج الگوی تغذیه سالم را برای مقابله با دیابت دنبال می‌کند. کارشناسان و رسانه‌ها نیز به‌طور مستمر در این زمینه اطلاع‌رسانی می‌کنند؛ اما اسماعیل‌زاده تأکید دارد که تغییر فرهنگ غذایی جامعه در فاصله‌ای کوتاه امکان‌پذیر نیست.

عادت‌های مربوط به غذا و سبک زندگی از دوران کودکی شکل می‌گیرند و به همین دلیل، اصلاح آن‌ها در جامعه ایران فرایندی زمان‌بر است. این تغییر را نمی‌توان در یک یا دو سال به‌سادگی محقق کرد. با وجود این دشواری، ادامه تلاش برای اصلاح عادت‌های غذایی و جا انداختن انتخاب‌های سالم‌تر همچنان از اقداماتی است که باید دنبال شود.

یکی از محورهای این برنامه، کاهش قند موجود در فرآورده‌های غذایی و اصلاح ترکیبات محصولات است. برچسب‌گذاری مواد غذایی نیز در کشور انجام می‌شود و به گفته اسماعیل‌زاده، لازم است مردم شیوه استفاده درست از این اطلاعات را یاد بگیرند تا هنگام خرید، محصولاتی با قند، نمک و دیگر ترکیبات نامطلوب کمتر انتخاب کنند.

اصلاح فرمول محصولات غذایی با موانع صنعتی روبه‌رو است

دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، تغییر فرمولاسیون مواد غذایی را با همکاری سازمان غذا و دارو پیگیری می‌کند. با این حال، همراهی صنعت غذا با اصلاح فرمول محصولات و استانداردهای غذایی به‌طور کامل در اختیار وزارت بهداشت نیست.

اسماعیل‌زاده تحریم‌ها را یکی از موانع این مسیر می‌داند؛ محدودیت‌هایی که ورود فناوری‌های پیشرفته موردنیاز صنعت غذا به کشور را دشوار می‌کنند. به این ترتیب، اجرای برنامه‌های اصلاح ترکیبات محصولات فقط به تصمیم و پیگیری نهادهای سلامت وابسته نیست و شرایط فعالیت صنعت نیز بر پیشرفت آن اثر می‌گذارد.

کمبود وقت، فضای ورزشی و آلودگی هوا تحرک را محدود کرده‌اند

پایین بودن فعالیت بدنی مردم، به‌ویژه در شهرهای بزرگ، یکی دیگر از نگرانی‌هایی است که مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت مطرح کرده است. به گفته او، تغییر سبک زندگی و بیشتر شدن گرفتاری‌های روزمره باعث شده بسیاری از افراد فرصت کافی برای تحرک نداشته باشند.

مشکل فقط کمبود وقت نیست. حتی افرادی که برای فعالیت بدنی زمان دارند، ممکن است به فضای مناسب دسترسی نداشته باشند. آلودگی هوا نیز شرایط را دشوارتر می‌کند و فرصت تحرک کافی را از بخشی از مردم می‌گیرد.

اسماعیل‌زاده در عین حال بخشی از کم‌تحرکی را به عادت‌های فردی نسبت می‌دهد. به گفته او، بعضی افراد با وجود برخورداری از زمان، ابزار و امکانات لازم، فعالیت بدنی را در برنامه زندگی خود نهادینه نکرده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد موانع تحرک هم به شرایط محیطی و اجتماعی مربوط است و هم به رفتارهای روزمره افراد.

غذای سالم هم در صورت مصرف بیش از نیاز بدن می‌تواند به چاقی منجر شود

فعالیت بدنی یکی از اجزای مهم سبک زندگی برای پیشگیری از اضافه‌وزن و دیابت است؛ اما در کنار تحرک، مقدار غذایی که مصرف می‌شود نیز اهمیت دارد. اسماعیل‌زاده توضیح می‌دهد که سالم بودن نوع غذا به‌تنهایی مانع افزایش وزن نمی‌شود و اگر فرد بیشتر از نیاز بدنش غذا بخورد، همچنان در معرض اضافه‌وزن و چاقی قرار می‌گیرد.

دریافت کالری اضافی حتی از مواد غذایی سالمی مانند میوه نیز ممکن است در افزایش وزن نقش داشته باشد. مصرف مداوم غذا بیش از نیاز بدن، در بلندمدت می‌تواند به چاقی منجر شود و خطر ابتلا به دیابت را بالا ببرد. به همین دلیل، توجه به کیفیت غذا باید با رعایت میزان مصرف همراه باشد.

در کنار تغذیه و تحرک، استرس و اختلال در خواب نیز از عواملی هستند که اسماعیل‌زاده در بروز و افزایش دیابت مؤثر می‌داند. مجموعه این عوامل، از عادت‌های غذایی شکل‌گرفته در کودکی تا شرایط محیطی و الگوی زندگی روزانه، نشان می‌دهد مقابله با بیماری‌های غیرواگیر به تغییر یک رفتار محدود نمی‌شود.

منابع: دنیای اقتصاد، انتخاب

چرا کنترل تغذیه به‌تنهایی برای کاهش ابتلا به دیابت کافی نیست؟

به گفته احمد اسماعیل‌زاده، بیماری‌های غیرواگیر ماهیتی چندعاملی دارند و عواملی مانند چاقی، استرس، فعالیت بدنی پایین و اختلال خواب نیز در بروز دیابت نقش دارند.

چه عواملی فعالیت بدنی مردم را محدود می‌کنند؟

کمبود وقت به دلیل گرفتاری‌های روزمره، دسترسی نداشتن به فضای کافی برای تحرک و آلودگی هوا از موانعی هستند که اسماعیل‌زاده به آن‌ها اشاره کرده است. او نهادینه نشدن فعالیت بدنی در سبک زندگی برخی افراد را نیز یکی از عوامل می‌داند.

آیا مصرف غذای سالم از اضافه‌وزن و دیابت جلوگیری می‌کند؟

خیر. به گفته اسماعیل‌زاده، اگر فرد حتی از مواد غذایی سالم مانند میوه بیش از نیاز بدن کالری دریافت کند، ممکن است در بلندمدت دچار اضافه‌وزن و چاقی شود و خطر ابتلا به دیابت در او افزایش یابد.

علی رضایی
علی رضایی
نویسنده

فارغ‌التحصیل دکتری اقتصاد از دانشگاه تهران و عضو هیئت علمی. او سابقه بیش از ۲۰ سال تحقیق و تدریس در حوزه اقتصاد کلان، بازارهای مالی و سیاست‌های پولی را دارد و مقالات متعددی از او در نشریات علمی معتبر داخلی و خارجی به چاپ رسیده است. دکتر رضایی با دیدگاهی آکادمیک و در عین حال کاربردی، به تحلیل روندهای بازار بورس و ارائه چشم‌اندازهای اقتصادی می‌پردازد. او هیچ‌گاه توصیه مستقیم خرید یا فروش ارائه نمی‌دهد و هدفش آموزش و آگاه‌سازی سرمایه‌گذاران است.

💬 دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید.

✍️ ارسال دیدگاه

صدور مجوز غذایی ۴۸ ساعته؛ سرعت بیشتر بدون تخفیف بهداشت

صدور مجوز غذایی ۴۸ ساعته؛ سرعت بیشتر بدون تخفیف بهداشت

مشاهده خبر ←